tradycja jasełek

W naszej religii święta Bożego Narodzenia to jedno z największych świat jakie obchodzimy. Jednym ze zwyczajów bożonarodzeniowych jest organizacja przedstawienia jasełkowego.

Samo słowo jasełka wywodzi się od staropolskiego słowa „jasło” które oznacza żłób. Pierwsze jasełka według podań historycznych stworzył sam św. Franciszek w XIII w. w Asyżu. W inscenizacji św. Franciszka oprócz postaci Maryi, św. Józefa i Jezusa w żłobku, były postacie braci mniejszych, czyli ukochanych przez Franciszka zwierząt. Podstawą treści przedstawienia jasełkowego jest historia narodzin Zbawiciela, jego prześladowania przez Heroda, pokłon Trzech króli i pojawienie się Gwiazdy Betlejemskiej.

Początkowo w inscenizacjach używano marionetek i kukiełek, z czasem zaczęli brać w niej udział ludzie. W Polsce zwyczaj jasełkowy wprowadzili bracia z zakonu franciszkanów. Z czasem obok postaci biblijnych i zwierząt na scenie zaczęły się pojawiać się postaci ludyczne, przez co biskupi polscy zabronili wystawiać jasełka w kościele. Każde z jasełek mają inny scenariusz, choć opierają się o ten sam temat. W kwestiach mówionych i śpiewanych była najczęściej wykorzystywana prosta gwara ludowa, co nie było dziwne, gdyż najczęściej to było widowisko dla ludu, choć niekiedy wędrowało też i na dwory królewskie. Scenariusze jasełek przerabiano i dostosowywano pod aktualne nastroje społeczeństwa lub pod bohaterów jacy w tym czasie zaistnieli na scenie ogólnokrajowej. Dlatego co roku ludzie tłumnie uczestniczyli w przedstawieniu, nigdy nie było dwóch takich samych widowisk.

W historii jasełek na uwagę zasługuje między innymi szopka dominikańska z Poznania wystawiana przez teatrzyk towarzyski, a teksty do niej tworzył Jacek Kowalski. Innymi znamiennymi w historii jasełek, były Jasełka Łobeskie, które były wystawione w okresie międzywojennym, a stworzone przez Marię von Bismarck. Nieco różniło się od tradycyjnych jasełek, jednakże mieszkańcy Łobza po przesiedleniu w okolice Hanoweru zabrali z sobą zwyczaj bożonarodzeniowych jasełek i do dziś są one tam wystawiane.